Hoeveel procent gaat vreemd? De cijfers voor Nederland en Vlaanderen, met bron

Het is ver na middernacht en je typte de vraag in je telefoon, omdat weten of datgene waar je bang voor bent vaak voorkomt, beter voelde dan blijven liggen. De eerste pagina gaf je één getal. De tweede een veel hoger getal. Geen van beide zei wie er werd gevraagd, of wat.

Ze kunnen allebei ergens op slaan, en de reden dat ze verschillen is het nuttigste wat je vannacht leest.

Kort antwoord: in het grootste Nederlandse onderzoek naar seksualiteit, met een steekproef die het CBS uit het bevolkingsregister trok, had 6% van de mannen en 3% van de vrouwen met een vaste partner het afgelopen halfjaar meer dan één sekspartner (Rutgers, 2023). In Vlaanderen zei 26% van de mannen en 21% van de vrouwen ooit te zijn vreemdgegaan (Sexpert, 2013). Het verschil komt door de vraag: een halfjaar of een heel leven. Geen van die getallen zegt iets over één bepaald persoon.

Deze pagina gaat van de brede cijfers naar de smalle: wat er gemeten is, mannen en vrouwen, leeftijd, datingapps, beroepen, scheiding en wat mensen ervan vinden. Daarna twee onderdelen die de meeste pagina's overslaan: de cijfers die we zochten en niet konden herleiden, en elke bron met jaartal en steekproef.

Drie getallen, drie verschillende vragen

6% van de mannen en 3% van de vrouwen met een vaste partner had in de afgelopen zes maanden meer dan één sekspartner. Bron: Monitor Seksuele Gezondheid 2023, Rutgers met RIVM en CBS, ruim 15.000 Nederlanders van 18 tot 80 jaar.

26% van de mannen en 21% van de vrouwen in Vlaanderen zei ooit te zijn vreemdgegaan. Bron: Sexpert, Universiteit Gent, UZ Gent, KU Leuven en Sensoa, ongeveer 1.800 Vlamingen van 14 tot 80 jaar, zoals gemeld door VRT NWS in februari 2013.

"Een op de vier Nederlanders gaat vreemd." Bron: onbekend. Het wordt toegeschreven aan TSN NIPO, maar geen enkele pagina die het noemt, geeft een jaartal, een steekproef of een link.

De meeste pagina's stapelen zulke getallen alsof ze hetzelfde meten. Dat doen ze niet. Het eerste kijkt naar een halfjaar. Het tweede naar een heel leven, ook relaties van jaren geleden. Het derde naar iets wat niemand kan controleren. Gaven twee pagina's je vannacht twee verschillende antwoorden, dan is dit vrijwel zeker de reden.

Wat het grootste Nederlandse onderzoek meet

Wie googelt op "cijfers vreemdgaan cbs", vindt niets bij het CBS zelf. Het CBS publiceert geen cijfer over vreemdgaan. Wel trok het CBS de steekproef voor de Monitor Seksuele Gezondheid van Rutgers, voerde het veldwerk uit en woog de antwoorden. Dat onderzoek liep eerder in 2006, 2009, 2012 en 2017. Voor de editie van 2023 kregen 58.319 mensen uit het bevolkingsregister een brief, en 15.512 vulden de vragenlijst in.

Wat het meet. Hoeveel sekspartners iemand het afgelopen halfjaar had, uitgesplitst naar wie wel en geen vaste partner heeft. Bij mensen met een vaste partner: 6% van de mannen en 3% van de vrouwen meer dan één.

Wat het niet meet. Het onderzoek vraagt niet naar vreemdgaan. Meer dan één partner in een halfjaar kan ook betekenen: een open relatie waarin dat is afgesproken, of een nieuwe relatie die binnen die zes maanden begon. Van de mensen van 25 jaar en ouder gaf 0,6% zelfs aan meerdere vaste partners te hebben. Emotioneel vreemdgaan telt helemaal niet mee.

En het blijft zelfrapportage. Mensen geven minder toe dan ze doen, ook in een anonieme vragenlijst. Het echte cijfer ligt dus waarschijnlijk hoger. Hoeveel, weet niemand.

In gewone woorden: van de Nederlanders met een vaste partner zegt de grote meerderheid dat er het afgelopen halfjaar alleen die partner was. Datzelfde onderzoek vond dat 84% van de mensen met een vaste relatie wil dat die voor altijd duurt.

Vlaanderen: ooit vreemdgegaan

Het Sexpert-onderzoek uit 2013 was het eerste representatieve bevolkingsonderzoek naar seksuele gezondheid in Vlaanderen, door de Universiteit Gent, het UZ Gent, de KU Leuven en Sensoa. VRT NWS meldde: "Toch is al 26 procent van de mannen ooit vreemdgegaan, tegenover 21 procent van de vrouwen."

Twee kanttekeningen. De onderzoekers vroegen niet of de vaste partner ervan wist. En dit cijfer gaat over ooit, niet over nu. Het is dertien jaar oud: een nieuwer representatief Vlaams cijfer vonden we niet.

Waar "1 op de 4 Vlamingen" vandaan komt. Je komt online vaak "26% van de Vlamingen" tegen, zonder bron. Dat lijkt het Sexpert-cijfer voor mannen, gepresenteerd alsof het voor iedereen geldt. Voor vrouwen was het 21%.

Wie gaat vaker vreemd, mannen of vrouwen?

Mannen geven het in beide onderzoeken vaker toe, maar het verschil is kleiner dan de meeste lijstjes suggereren.

• Nederland, 2023: 6% van de mannen en 3% van de vrouwen met een vaste partner had het afgelopen halfjaar meer dan één sekspartner.

• Vlaanderen, 2013: 26% van de mannen en 21% van de vrouwen zei ooit te zijn vreemdgegaan. Onderzoeker Alexis Dewaele tegen VRT: "Er is wel een geslachtsverschil, maar het verschil is niet zo groot als vaak wordt beweerd."

Wat dat optelt: het geslacht van je partner zegt je bijna niets. Bijna vier op de vijf Vlaamse vrouwen en bijna drie op de vier Vlaamse mannen zeiden het nooit te hebben gedaan.

Vreemdgaan en leeftijd

De Monitor geeft per leeftijd het aandeel dat het afgelopen halfjaar meer dan één sekspartner had. Let op: dit gaat over iedereen, met en zonder vaste partner.

• 18 tot 24 jaar: 15% van de mannen, 14% van de vrouwen

• 25 tot 39 jaar: 11% en 8%

• 40 tot 54 jaar: 7% en 5%

• 55 tot 69 jaar: 8% en 1%

• 70 tot 80 jaar: 3% en minder dan 1%

Zo lees je dit. Jonge mensen zijn vaker single en daten vaker, dus dit lijstje meet vooral hoe het leven er per leeftijd uitziet, niet wie er vreemdgaat. Een uitsplitsing naar leeftijd voor alleen mensen met een vaste partner publiceert het rapport niet.

Datingapps bij mensen met een vaste partner

Dit is het onderdeel waar de luidste getallen het zwakst zijn. Het enige Nederlandse cijfer met een representatieve steekproef komt weer uit de Monitor van 2023.

Van de mensen met een vaste partner gebruikte 4% van de mannen en 2% van de vrouwen het afgelopen halfjaar een datingapp. Een date via een app had 3% van de mannen en 1% van de vrouwen, seks via een app 2% en 1%.

De kanttekening staat in het rapport zelf. "Van de mensen met een vaste partner die een datingapp hebben gebruikt, weten we niet of ze al een relatie hadden op het moment dat ze de datingapp gebruikten." Een deel heeft de huidige partner misschien juist via die app leren kennen.

Een profiel is bovendien geen bewijs van een affaire. Of een datingprofiel al vreemdgaan is, is een andere vraag, en die beantwoorden jullie samen. Daar helpen 70 vragen over wanneer het vreemdgaan is bij, of eerst wat vreemdgaan precies is.

Wat statistieken niet kunnen. Ze beschrijven groepen. Over jouw partner zeggen ze niets. Een getal kan je vertellen dat wat je vreest bij anderen gebeurt, en dat het bij de meesten niet gebeurt. Het kan je niet vertellen aan welke kant van het percentage jouw huis staat, en daar verandert om één uur 's nachts lezen niets aan. Wat je thuis hebt gezien, telt meer. Welke signalen het serieus nemen waard zijn, lees je in hoe weet je of iemand vreemdgaat.

Is je vraag of één bepaald persoon een actief datingprofiel heeft, dan is dat een feit dat je kunt nagaan. CheatEye zoekt op Tinder, en met de optie ook op Bumble, Hinge, Happn en OkCupid, vanaf een voornaam, een leeftijd, een geslacht en een plaats, met een optionele foto, voor € 17,90. Wordt er een profiel gevonden, dan zie je de bio, de foto's, wanneer het profiel voor het laatst actief was en waar het voor het laatst werd gebruikt, en de persoon krijgt geen melding. Het zoekt niet op telefoonnummer of e-mail, leest geen berichten en toont geen live locatie. Je kunt een zoekopdracht starten op CheatEye. Hoe je het zelf eerst nagaat, staat in zit mijn partner op datingsites.

Welk beroep gaat het meest vreemd?

Dat weet niemand, en wie het beweert, verkoopt iets. Geen enkel representatief Nederlands of Vlaams onderzoek splitst vreemdgaan uit naar beroep.

Waar de lijstjes vandaan komen. De top tien die in Nederland rondgaat, verscheen in 2018 onder meer bij BNNVARA, met als bron: "Datingsite Ashley Madison deed daar een onderzoekje naar." Bij vrouwen stonden medische beroepen bovenaan, bij mannen vakmannen. Een steekproef of land wordt niet genoemd. Andere lijstjes, met bankiers en piloten bovenaan, komen van Victoria Milan, ook een site voor mensen die een affaire zoeken.

Waarom ze niets zeggen. Zo'n peiling telt welke beroepen de leden van een affairesite opgeven. Dat zegt iets over wie zich op die site inschrijft, niet over welk beroep vaker vreemdgaat. En de site heeft er belang bij dat er over het onderwerp geschreven wordt. Werkt je partner in de zorg of op de bouw, dan zegt dat dus niets.

Vreemdgaan en scheiding

Ook hier is het eerlijke antwoord kort. Het CBS telt echtscheidingen, maar registreert geen redenen. Een representatief Nederlands cijfer over hoeveel scheidingen met vreemdgaan te maken hebben, vonden we niet. Lees je ergens "de helft van de scheidingen komt door vreemdgaan", vraag dan naar de bron.

Ben je de statistieken voorbij en zit je er middenin, dan helpen onze gidsen mijn vrouw gaat vreemd en gaat mijn vriendin vreemd verder dan elk getal.

Wat mensen ervan vinden

In een panelonderzoek van Hart van Nederland onder 3.815 Nederlanders (april 2023) vond 38% van de mannen en 25% van de vrouwen het geen probleem om met anderen te flirten als ze zelf een relatie hebben. Dat is geen cijfer over vreemdgaan, maar het laat zien hoe ver de meningen uiteenlopen over waar het begint.

Er circuleren veel grotere getallen dan de onderzoeken naar gedrag ondersteunen. Een deel van de angst waarmee je hier kwam, komt van hoe vaak die grote getallen worden herhaald, niet van wat er gemeten is.

Cijfers die we zochten en niet konden controleren

Dit zijn de getallen die je waarschijnlijk al tegenkwam voor je hier belandde. We zochten elk ervan op.

• "Ruim een kwart van de Nederlanders had tijdens een vaste relatie weleens seks met een ander" (TSN NIPO). Geen jaartal, geen steekproef, geen link naar het onderzoek. Alleen tweedehands, op vraag-en-antwoordsites.

• "25% van de mannen en 27% van de vrouwen" (psycholoog Henk Noort, 1.700 heteroseksuelen van 25 tot 45 jaar). Geen jaartal gevonden. Niet te controleren.

• "Ongeveer 35% van de Nederlanders is ooit vreemdgegaan." Uit een rangschikking van landen die volgens het artikel zelf rust op "een combinatie van commerciële en demografische onderzoeken" via aggregatoren. Geen onderzoek genoemd.

• "1 op de 4 Vlamingen (26%)." Waarschijnlijk het Sexpert-cijfer voor mannen uit 2013. Voor vrouwen was het 21%.

• Percentages "met carnaval" of "op een vrijgezellenfeest". Wel gezocht, geen representatief onderzoek gevonden.

• Beroepenlijstjes. Peilingen van Ashley Madison en Victoria Milan, sites voor affaires.

Een getal zonder onderzoek, jaartal en steekproef is geen statistiek. Het is een zin met een procentteken erin.

Methode en bronnen

• Monitor Seksuele Gezondheid 2023, Rutgers in samenwerking met RIVM en CBS, rapport van Hanneke de Graaf, Yolin Kraan, Anne Oldenhof en Fayaaz Joemmanbaks (Rutgers, 2024). Steekproef door het CBS uit de Basisregistratie Personen, 15.512 respondenten van 18 tot 80 jaar, respons 26,8%, gewogen. Wij lazen het volledige rapport.

• Sexpert, Universiteit Gent, UZ Gent, KU Leuven en Sensoa, ongeveer 1.800 Vlamingen van 14 tot 80 jaar, boek bij Academia Press (2013). Het cijfer over vreemdgaan lazen we in het verslag van VRT NWS van 8 februari 2013, niet in het boek zelf.

• Hart van Nederland-panel, 3.815 respondenten, representatief, gepubliceerd op 20 april 2023.

• BNNVARA, 21 mei 2018, over een peiling van Ashley Madison (geen steekproef vermeld).

Veelgestelde vragen

Hoeveel procent gaat vreemd in Nederland?

In het grootste Nederlandse onderzoek had 6% van de mannen en 3% van de vrouwen met een vaste partner het afgelopen halfjaar meer dan één sekspartner (Rutgers, 2023). Een cijfer voor "ooit vreemdgegaan" met een controleerbare bron bestaat voor Nederland niet.

Hoeveel mensen gaan vreemd in België?

Voor Vlaanderen zei 26% van de mannen en 21% van de vrouwen ooit te zijn vreemdgegaan, in het Sexpert-onderzoek uit 2013. Een recenter representatief cijfer vonden we niet.

Wie gaat vaker vreemd, mannen of vrouwen?

Mannen geven het vaker toe, in Nederland en in Vlaanderen. Het verschil is volgens de Vlaamse onderzoekers "niet zo groot als vaak wordt beweerd".

Heeft het CBS cijfers over vreemdgaan?

Nee. Het CBS publiceert er zelf niets over. Het trok wel de steekproef voor de Monitor Seksuele Gezondheid van Rutgers, waar de cijfers op deze pagina vandaan komen.

Welk beroep gaat het meest vreemd?

Dat is niet bekend. De lijstjes die rondgaan komen van sites voor affaires en tellen alleen wat hun eigen leden opgeven.

Hoeveel mensen met een relatie zitten op datingapps?

In 2023 gebruikte 4% van de mannen en 2% van de vrouwen met een vaste partner het afgelopen halfjaar een datingapp. Het rapport weet niet of ze toen al een relatie hadden. Voor één bepaalde relatie helpt zit mijn vriend op Tinder meer dan een gemiddelde.